Elektrische fietsen in de fietsenstalling, laptops op elk bureau, accugereedschap in de werkplaats en elektrische heftrucks in het magazijn. Lithium-ion batterijen zijn niet meer weg te denken uit de moderne werkomgeving. Maar met de toename van deze batterijen stijgt ook het aantal branden. In dit artikel leest u waarom lithiumbatterijen brandgevaarlijk zijn en welke maatregelen uw bedrijf kan nemen om het risico te beperken.
Waarom zijn lithiumbatterijen brandgevaarlijk?
Lithium-ion batterijen slaan veel energie op in een compact formaat. Dat maakt ze ideaal voor draagbare toepassingen, maar ook potentieel gevaarlijk wanneer er iets misgaat.
Thermal runaway
Het grootste gevaar bij lithiumbatterijen is thermal runaway: een kettingreactie waarbij een batterijcel ongecontroleerd oververhit raakt. Dit kan worden veroorzaakt door interne kortsluiting, overladen, mechanische schade, defecte componenten of simpelweg veroudering van de batterij.
Wanneer thermal runaway optreedt, stijgt de temperatuur in de cel razendsnel. De batterij zwelt op, geeft giftige gassen af en kan vlam vatten of zelfs exploderen. Het gevaarlijke aan dit proces is dat de chemische reactie in de batterij zelf zuurstof produceert. Het vuur blijft dus branden, ook zonder zuurstoftoevoer van buitenaf.
Kettingreactie
Bij batterijpacks met meerdere cellen kan één defecte cel de naburige cellen doen ontbranden. Zo ontstaat een kettingreactie die zeer moeilijk te stoppen is en zich razendsnel kan uitbreiden.
Lithiumbatterijen op de werkvloer
De toepassingen van lithium-ion batterijen in bedrijven zijn talrijk:
- E-bikes en elektrische scooters van medewerkers
- Elektrische bedrijfsvoertuigen en heftrucks
- Laptops, tablets en mobiele telefoons
- Accugereedschap zoals boormachines, slijpschijven en zaagmachines
- Draagbare meetapparatuur en scanners
- Noodstroomvoorzieningen en UPS-systemen
Elk van deze toepassingen brengt potentiële risico’s met zich mee, vooral wanneer batterijen worden opgeladen of opgeslagen.
Alarmerende cijfers
Het aantal branden veroorzaakt door lithium-ion batterijen is in Europa de afgelopen tien jaar verdrievoudigd. In België zien we een stijgende trend, vooral in sectoren als logistiek, afvalverwerking en horeca.
De afval- en recyclagesector wordt bijzonder hard getroffen. Lithium-ion batterijen die per ongeluk in het restafval belanden, veroorzaken regelmatig branden in vuilniswagens en sorteercentra. Maar ook in kantoren, magazijnen en productieomgevingen neemt het aantal incidenten toe.
Waarom gewone brandblussers niet werken
Bij een lithiumbrand grijpen veel mensen instinctief naar de dichtstbijzijnde brandblusser. Helaas zijn traditionele blusmiddelen niet effectief tegen dit type brand.
Gewone schuimblussers en poederblussers kunnen de vlammen tijdelijk onderdrukken, maar pakken het onderliggende probleem niet aan. De batterij blijft zuurstof produceren door de interne chemische reactie, waardoor het vuur telkens opnieuw oplaait.
Water kan zelfs gevaarlijk zijn. Het kan kortsluiting veroorzaken en de verspreiding van giftige gassen versnellen. Bovendien reageert lithium heftig met water, wat de situatie kan verergeren.
Welke blusmiddelen zijn wel geschikt?
Voor lithiumbranden bestaan specifieke blusmiddelen die wel effectief zijn.
Speciale lithiumblussers
Lithiumblussers bevatten koelmiddelen en speciale additieven die de temperatuur van de batterij snel verlagen. Ze vormen bovendien een film over de batterij die herontbranding voorkomt. Deze blussers zijn specifiek ontwikkeld om thermal runaway te stoppen en de kettingreactie te doorbreken.
Lithium dekens
Lithium dekens kunnen worden gebruikt om kleine lithiumbranden te isoleren en verdere verspreiding te beperken. Ze zijn vooral nuttig als eerste interventie in afwachting van verdere blusmiddelen. Benieuwd hoe u een lithium deken correct inzet en waarom een gewoon branddeken hier tekortschiet? Lees ons artikel Lithium deken: bescherming tegen thermal runaway bij batterijbranden.
Aerosol- en bluskorrelsystemen
Voor professionele toepassingen bestaan aerosol blustechnologie en bluskorrels die effectief zijn bij het bestrijden van lithiumbranden. Deze systemen worden vaak ingezet in opslagruimtes voor batterijen of laadstations.
Preventieve maatregelen voor uw bedrijf
Voorkomen is beter dan blussen. Met de juiste preventieve maatregelen verkleint u de kans op een lithiumbrand aanzienlijk.
Opslagbeleid
Bewaar lithiumbatterijen op een droge, koele plaats. Vermijd blootstelling aan extreme temperaturen, direct zonlicht en vocht. Sla batterijen bij voorkeur op in brandveilige opslagkasten die speciaal zijn ontworpen voor lithium-ion batterijen. Zorg voor voldoende afstand tot brandbare materialen.
Oplaadbeleid
Gebruik uitsluitend de opladers die door de fabrikant zijn goedgekeurd. Goedkope of universele opladers kunnen overlading veroorzaken, wat een belangrijke oorzaak is van thermal runaway.
Vermijd het opladen van batterijen tijdens nachtelijke uren of in onbewaakte ruimtes. Wanneer er niemand aanwezig is om een beginnende brand op te merken, kan een klein incident uitgroeien tot een grote brand. Richt bij voorkeur een specifieke laadzone in waar toezicht mogelijk is.
Detectie en ventilatie
Installeer rookdetectie in ruimtes waar lithiumbatterijen worden opgeslagen of opgeladen. Specifieke detectiesystemen kunnen zelfs de gassen detecteren die vrijkomen bij het begin van thermal runaway, nog voordat er vlammen ontstaan.
Zorg voor adequate ventilatie in laad- en opslagruimtes. De giftige gassen die vrijkomen bij een lithiumbrand zijn gevaarlijk voor de gezondheid en kunnen zich snel verspreiden in afgesloten ruimtes.
Training en bewustmaking
Leid uw medewerkers op in het herkennen van de risico’s van lithiumbatterijen. Ze moeten weten hoe een beschadigde of opzwellende batterij eruitziet, wat de eerste tekenen van thermal runaway zijn en hoe ze moeten reageren bij een incident.
Train uw BHV-ers in het gebruik van lithiumblussers. De techniek verschilt van het blussen met gewone brandblussers en vereist specifieke kennis.
Beschadigde batterijen
Stel duidelijke procedures op voor het omgaan met beschadigde batterijen. Een batterij die is gevallen, gedeukt of beschadigd kan intern defect zijn zonder dat dit van buitenaf zichtbaar is. Dergelijke batterijen moeten worden afgezonderd en op een veilige manier worden afgevoerd.
Belgische en Europese richtlijnen
Er bestaan specifieke richtlijnen voor de opslag en het laden van lithiumbatterijen in bedrijven. De nadruk ligt op brandveilige opslagkasten, afzondering van brandbare materialen en adequate ventilatie.
De Europese normen en aanbevelingen worden regelmatig bijgewerkt om te reageren op het stijgende aantal incidenten. Het is aan te raden om de actuele richtlijnen te volgen en uw preventiebeleid hierop af te stemmen.
Verzekeraars stellen steeds vaker specifieke eisen aan bedrijven die werken met grote hoeveelheden lithiumbatterijen. Het niet naleven van deze eisen kan gevolgen hebben voor uw dekking bij een schadegeval.
Een veilige werkomgeving begint bij bewustzijn
Lithiumbatterijen zijn niet inherent gevaarlijk, maar vragen wel om een doordacht beleid. Door de juiste opslagfaciliteiten te voorzien, een duidelijk oplaadbeleid te hanteren, specifieke blusmiddelen beschikbaar te stellen en uw medewerkers te trainen, beperkt u het risico op incidenten aanzienlijk.
Vlambeveiliging adviseert bedrijven over de juiste blusmiddelen voor lithiumbranden en levert lithiumblussers die effectief zijn bij dit type brand. Daarnaast verzorgen wij opleidingen waarin uw medewerkers leren omgaan met de specifieke risico’s van lithiumbatterijen.
Wilt u uw bedrijf beter beschermen tegen lithiumbranden? Neem contact op via info@vlambeveiliging.be
